Wanneer gaat de verhardingskraan definitief dicht?

2026 wordt een belangrijk jaar voor de ruimtelijke ordening in Vlaanderen. Wat is er gebeurd, wat staat ons te wachten en wat zijn de prioriteiten? Onze blik op het beleid.

29 januari 2026

Midden vorig jaar keurde de Vlaamse regering de conceptnota van het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV) goed. Op dit moment zijn de bijhorende beleidskaders in opmaak. Dit is een cruciale stap voor het BRV, want de beleidskaders bepalen hoe de vooropgestelde ambities uit de conceptnota zullen worden gerealiseerd. Ambitieuze doelstellingen zijn waardeloos zonder daadkrachtig instrumentarium en financiering. De beleidskaders zullen ons dus tonen hoe hoog de ambities van deze Vlaamse regering écht zijn om de open ruimte te beschermen en om levendige kernen te ontwikkelen in het versnipperde Vlaanderen.

De conceptnota herbevestigt min of meer de ambities rond ontharding die ook de vorige twee Vlaamse regeringen stelden: in 2050 mag er in Vlaanderen maximaal evenveel verharding liggen dan in 2015, en in open ruimte bestemmingen (bos, natuur en landbouw) moet de verharding 20% lager liggen. Onderstaande figuur vergelijkt die ambitie met de netto verhardingscijfers van de afgelopen jaren.

Een daadkrachtig onthardingsbeleid gaat over veel meer dan het klimaat en het beschermen van ons historische landschap alleen. Het gaat ook over levenskwaliteit en over betaalbaarheid. Overheden kunnen nu al de onderhouds- en heraanlegkosten van onze wegen, rioleringen, postbedeling, zorg aan huis, … niet dragen. De toename van verharding is een voorspeller van begrotingstekorten, van eenzaamheid en steeds slechtere basisdienstverlening. Slim inzetten op ontharding verzekert net het omgekeerde effect.

Met Breekijzer stellen we een aantal prioriteiten voorop:

  • Leg, analoog aan de BRV-ambitie voor ruimtebeslag, een tussentijdse doelstelling vast waarop er netto geen verharding meer bij komt. 2032 ligt halfweg 2050 en referentiejaar 2015. Tegen dan moet de verhardingskraan definitief dicht zijn.

  • Leg het vergunningsvrij verharden aan banden, en stimuleer burgers en bedrijven om mee te ontharden.

  • Werk toe naar een afdwingbaar verhardingscompensatiemechanisme dat ontharden beloont en (netto) verharden ontmoedigt. Verharden op matig gelegen locaties moet leiden tot meervoudige compensatie. Verharden op slecht gelegen locaties moet onmogelijk worden.

Samen met Natuurpunt, BBL, VRP en andere partners volgt Breekijzer de verdere opmaak van het BRV nauwgezet op.